ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അത് പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളായാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നത്. ഏകദേശം 200 വർഷത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന ഈ കാലഘട്ടം ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക മേഖലകളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി.
അതിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
1. ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ഭരണം (1757 – 1858)
ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനമായി ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ക്രമേണ അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയായിരുന്നു.
- പ്ലാസി യുദ്ധം (1757): ബംഗാൾ നവാബായ സിറാജ് ഉദ് ദൗളയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത്.
- ബക്സർ യുദ്ധം (1764): ഇതോടെ കമ്പനിക്ക് ബംഗാൾ, ബീഹാർ, ഒഡീഷ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നികുതി പിരിക്കാനുള്ള അധികാരം (ദിവാനി) ലഭിച്ചു.
- സാമ്രാജ്യ വ്യാപനം: വെല്ലസ്ലി പ്രഭുവിന്റെ സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ (Subsidiary Alliance), ഡൽഹൗസി പ്രഭുവിന്റെ ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമം (Doctrine of Lapse) എന്നിവയിലൂടെ അവർ നിരവധി നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ കൈക്കലാക്കി.
2. ബ്രിട്ടീഷ് ക്രൗൺ (ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്) (1858 – 1947)
1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് (സിപ്പായി ലഹള) ശേഷം ഭരണം കമ്പനിയിൽ നിന്നും നേരിട്ട് ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിയുടെ കൈകളിലെത്തി.
- വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ വിളംബരം: 1858-ൽ ഇന്ത്യയുടെ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് ഏറ്റെടുത്തു. ഗവർണർ ജനറൽ എന്ന പദവി മാറ്റി വൈസ്രോയി എന്നാക്കി.
- സാമൂഹിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ: ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം, റെയിൽവേ, തപാൽ സംവിധാനം എന്നിവ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വ്യാപിച്ചു.
- സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ: ഇന്ത്യയിലെ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുപോയി ബ്രിട്ടനിൽ നിർമ്മിച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇവിടെ വിറ്റഴിക്കുന്ന രീതിയായിരുന്നു അവർ സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഇന്ത്യൻ വ്യവസായങ്ങളെ തളർത്തി.
പ്രധാന സംഭവവികാസങ്ങൾ ചുരുക്കത്തിൽ:
|
വർഷം |
സംഭവം |
|---|---|
|
1885 |
ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരണം |
|
1905 |
ബംഗാൾ വിഭജനം |
|
1915 |
മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവ് |
|
1919 |
ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല |
|
1942 |
ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരം |
|
1947 |
ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നു |
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ രണ്ട് മാറ്റങ്ങളായിരുന്നു ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സമരങ്ങളും ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ തുടക്കവും.
1. മഹാത്മാഗാന്ധിയും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും
1915-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചെത്തിയ ഗാന്ധിജി, ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. സാധാരണക്കാരെ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
- ആദ്യകാല സമരങ്ങൾ: ചമ്പാരൻ (1917), ഖേഡ (1918) സത്യഗ്രഹങ്ങളിലൂടെ ഗാന്ധിജി കർഷകരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു.
- നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം (1920-22): ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും ബഹിഷ്കരിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ചൗരിചൗരാ സംഭവത്തെത്തുടർന്ന് ഇത് നിർത്തിവെച്ചു.
- ഉപ്പ സത്യഗ്രഹം (1830): ഉപ്പിന് നികുതി ഏർപ്പെടുത്തിയതിനെതിരെ ദണ്ഡിയാത്ര നടത്തി നിയമലംഘനം നടത്തി. ഇത് ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.
- ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരം (1942): “പ്രവർത്തിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക” (Do or Die) എന്ന ആഹ്വാനത്തോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് ഇന്ത്യ വിട്ടുപോകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
2. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ചരിത്രം
ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യയിൽ റെയിൽവേ കൊണ്ടുവന്നത് പ്രധാനമായും അവരുടെ സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്കും അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ തുറമുഖങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനുമായിരുന്നു.
- ആദ്യ യാത്ര (1853): ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ മുംബൈ (ബോറി ബന്ദർ) മുതൽ താനെ വരെയാണ് ഓടിയത്.
- വികാസം: ഡൽഹൗസി പ്രഭുവിന്റെ കാലത്താണ് റെയിൽവേ ശൃംഖല വേഗത്തിൽ വളർന്നത്.
- സാമൂഹിക മാറ്റം: റെയിൽവേ ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ജനങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കാനും ജാതി-മത ചിന്തകൾക്കതീതമായി ഒന്നിക്കാനും പരോക്ഷമായി സഹായിച്ചു.
കേരളത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് സ്വാധീനം
കേരളത്തിൽ റെയിൽവേ വന്നത് 1861-ലാണ് (ബേപ്പൂർ മുതൽ തിരൂർ വരെ). കൂടാതെ തോട്ടം മേഖലയിലും (ചായ, കാപ്പി) വിദ്യാഭ്യാസം, അച്ചടി എന്നീ മേഖലകളിലും ബ്രിട്ടീഷുകാർ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം: അധിനിവേശത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലുകൾ
1. അധികാരത്തിലേക്കുള്ള വഴി: ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഉദയം
- വ്യാപാരത്തിൽ നിന്ന് ഭരണത്തിലേക്ക്: സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിനായി എത്തിയ കമ്പനി ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ അധികാരികളായ കഥ.
- പ്ലാസി യുദ്ധം (1757): ബംഗാൾ നവാബിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന് അടിത്തറ പാകിയ യുദ്ധം.
- ബക്സർ യുദ്ധം (1764): മുഗൾ ചക്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് നികുതി പിരിക്കാനുള്ള അധികാരം (ദിവാനി) കമ്പനി സ്വന്തമാക്കുന്നു.
2. സാമ്രാജ്യ വ്യാപന നയങ്ങൾ: നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ അസ്തമയം
- സൈന്യസഹായ വ്യവസ്ഥ (Subsidiary Alliance): വെല്ലസ്ലി പ്രഭു നടപ്പിലാക്കിയ തന്ത്രപരമായ കീഴടങ്ങൽ നയം.
- ദത്തവകാശ നിരോധന നിയമം (Doctrine of Lapse): ഡൽഹൗസി പ്രഭു ആവിഷ്കരിച്ച വിവാദപരമായ അധികാര പിടിച്ചെടുക്കൽ.
- ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം: ഭൂരിഭാഗം ഇന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങളും ലണ്ടനിലെ ഭരണത്തിന് കീഴിലായ ഘട്ടം.
3. 1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം: കമ്പനി ഭരണത്തിന്റെ അന്ത്യം
- സിപ്പായി ലഹള: മീററ്റിൽ തുടങ്ങി ഉത്തരേന്ത്യയിലാകെ പടർന്ന വൻ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം.
- വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ വിളംബരം (1858): ഇന്ത്യയുടെ ഭരണം കമ്പനിയിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് നേരിട്ട് ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
- വൈസ്രോയിമാരുടെ കാലം: ഇന്ത്യയുടെ ഭരണത്തലവനായി വൈസ്രോയി നിയമിതനാകുന്നു.
4. സാമ്പത്തിക ചൂഷണവും വികസനവും: ഒരു നാണയത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങൾ
- വിഭവങ്ങളുടെ ചോർച്ച (Drain Theory): ദാദാഭായ് നവറോജി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയുടെ കാരണങ്ങൾ.
- റെയിൽവേയും തപാലും (1853): ആധുനിക ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളുടെ തുടക്കവും അതിന്റെ പിന്നിലെ ബ്രിട്ടീഷ് താല്പര്യങ്ങളും.
- ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കടന്നുവരവ്: മെക്കാളെ പ്രഭുവിന്റെ പരിഷ്കാരങ്ങളും ഇന്ത്യൻ മധ്യവർഗത്തിന്റെ ഉദയവും.
5. ദേശീയ പ്രസ്ഥാനവും സ്വാതന്ത്ര്യ ലബ്ധിയും
- ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1885): സംഘടിതമായ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന്റെ തുടക്കം.
- ഗാന്ധിയൻ യുഗം: അഹിംസയിലൂടെയും സത്യഗ്രഹത്തിലൂടെയും ജനലക്ഷങ്ങളെ അണിനിരത്തിയ സമരമുറകൾ.
- വിഭജനവും സ്വാതന്ത്ര്യവും (1947): ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെ അന്ത്യവും ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ വിഭജനവും.
